Grip Aşısı Nedir? Ne Zaman Yaptırılmalıdır?

Grip aşısı, influenza virüslerine karşı bağışıklık yanıtı oluşturarak gribe yakalanma ve hastalığı ağır geçirme riskini azaltan bir aşıdır. Her sezon yeniden değerlendirilir ve genellikle sonbaharda, grip vakaları artmadan önce yaptırılır. Koruyucu yanıtın gelişmesi yaklaşık iki hafta sürer. Sonbaharda aşılanamamış olmak, o sezon için mutlaka geç kalındığı anlamına gelmez.

Grip Aşısı Ne İşe Yarar?

Aşı, bağışıklık sisteminin grip virüsünü tanımasına yardımcı olur. Amacı yalnız hastalığa yakalanma olasılığını azaltmak değildir; gribe bağlı ağır hastalık ve hastaneye yatış riskini azaltmak da önemlidir. Bu yarar, özellikle ileri yaştaki kişilerde ve kronik hastalığı bulunanlarda öne çıkar.

Grip aşısı bütün solunum yolu enfeksiyonlarına karşı koruma sağlamaz. Nezleye yol açan virüsler, COVID-19 ve diğer enfeksiyonlar gripten farklıdır. Aşıdan sonra burun akıntısı, öksürük veya boğaz ağrısı yaşanması, tek başına aşının etkisiz olduğunu göstermez. Grip ile benzer yakınmaların ayrımını influenza belirtileri ve değerlendirmesi yazısında inceleyebilirsiniz.

Grip Aşısı Ne Zaman Yaptırılmalıdır?

Türkiye’de grip aşısı için genellikle sonbahar ayları tercih edilir. Amaç, grip virüsleri toplumda yaygınlaşmadan önce koruyucu yanıtın oluşmasıdır. Türkiye’ye yönelik erişkin bağışıklama önerilerinde Ekim ve Kasım ayları öne çıkar. Ancak herkes için tek bir gün veya kesin bir son tarih yoktur; kişinin yaşı, sağlık durumu, önceki aşıları ve o yılki grip dolaşımı birlikte değerlendirilir.

Kasım, Aralık veya daha sonraki aylarda da aşı yapılabilir. Grip virüsleri dolaşmaya devam ediyorsa ve o sezona uygun, kullanım süresi geçmemiş aşı mevcutsa aşılama hâlâ yarar sağlayabilir. Özellikle risk grubundaki kişiler, sonbaharı kaçırdıkları için bir sonraki yılı beklememelidir.

Aşı yapıldığı gün koruma başlamaz. Bağışıklık yanıtının gelişmesi yaklaşık iki hafta aldığı için aşıdan hemen önce veya kısa süre sonra virüsle karşılaşan kişi grip olabilir. Aşı, başlamış bir grip enfeksiyonunun tedavisi olarak kullanılmaz.

Kimler İçin Özellikle Önemlidir?

Grip aşısı, yaşa uygun ürün seçilerek altı aylıktan itibaren uygulanabilir. Aşılama özellikle gribi ağır geçirme olasılığı yüksek olan kişiler için önem taşır:

• 65 yaş ve üzerindeki kişiler.
• Gebeler.
• Altı ayını doldurmuş, beş yaşından küçük çocuklar.
• Astım veya KOAH gibi kronik akciğer hastalığı, kalp hastalığı, diyabet, kronik böbrek hastalığı ya da bağışıklık sistemini baskılayan bir hastalığı veya tedavisi bulunanlar.
• Huzurevi ve uzun süreli bakım ortamlarında yaşayanlar.

Sağlık çalışanları ile risk grubundaki kişilere bakım verenlerin aşılanması da önemlidir. Bu grupların dışında kalan kişiler de aşı gereksinimlerini hekimleriyle değerlendirebilir. Kullanılacak aşının kişinin yaşına ve sağlık durumuna uygun olması gerekir.

Çocuklarda Grip Aşısı Kaç Doz Yapılır?

Altı aydan küçük bebeklere grip aşısı yapılmaz. Bu dönemde bebeğe bakım verenlerin aşı durumunun değerlendirilmesi ve hasta kişilerle temasın azaltılması önemlidir.

Altı ay ile sekiz yaş arasındaki bazı çocuklarda, önceki grip aşılarının sayısına göre aynı sezonda iki doz gerekir. İki doz gerektiğinde aralarında en az dört hafta bırakılır. Aşı kaydı bilinmeyen veya daha önce yeterli sayıda grip aşısı yapılmamış çocuklarda planı çocuk hekimi belirler. Bu nedenle çocuğun aşı kayıtlarının değerlendirmeye götürülmesi yararlıdır.

Gebelikte ve Emzirirken Grip Aşısı Yapılır mı?

Gebelik, gribin ağır seyretme riskini artırabilir. İnaktive, yani canlı virüs içermeyen grip aşısı gebeliğin herhangi bir döneminde uygulanabilir. Gebelikte yapılan aşılama, anneye sağladığı korumanın yanında doğumdan sonraki ilk aylarda bebeğin korunmasına da katkıda bulunur. Canlı zayıflatılmış burun spreyi aşısı gebelikte kullanılmaz.

Emzirme, inaktive grip aşısına engel değildir. Gebelikte veya emzirme döneminde aşı seçimi ve zamanlaması, mevcut sezonun aşı kaydı ve sağlık durumu dikkate alınarak değerlendirilmelidir.

Neden Her Yıl Tekrarlanır?

Grip virüsleri zamanla değişir ve önceki aşıyla oluşan bağışıklık azalır. Bu nedenle aşıların içeriği her sezon yeniden gözden geçirilir; geçen yıl aşı olmuş olmak bu yılın aşısının yerini tutmaz.

Koruyuculuk herkes için aynı değildir. Yaş, bağışıklık sisteminin durumu ve aşıdaki virüslerle o sezon dolaşan virüslerin benzerliği sonucu etkiler. Aşı olmuş bir kişi yine grip olabilir; aşılama hastalığın daha ağır sonuçlarını azaltmaya yardımcı olur. Herkes için geçerli tek bir koruma yüzdesi veya kesin koruma süresi vermek doğru değildir.

Grip Aşısının Yan Etkileri Nelerdir?

Enjeksiyon yerinde ağrı, hassasiyet, kızarıklık veya hafif şişlik görülebilir. Bazı kişilerde kısa süreli halsizlik, baş ağrısı, kas ağrısı ya da hafif ateş gelişebilir. Bu yakınmalar çoğunlukla hafiftir ve birkaç gün içinde azalır.

İnaktive grip aşısı grip hastalığına yol açmaz. Aşı sonrasında görülebilen kısa süreli genel yakınmalarla, başka bir virüse bağlı enfeksiyonu veya gerçek gribi birbirinden ayırmak gerekir. Şiddetlenen ya da beklenen sürede düzelmeyen belirtiler sağlık profesyoneline bildirilmelidir.

Aşı sonrasında nefes almada güçlük, dil veya dudaklarda şişme, yaygın kurdeşenle birlikte baş dönmesi ya da bayılma gelişirse hemen acil servise başvurunuz. Bunlar nadir görülen ciddi alerjik reaksiyonun belirtileri olabilir ve bekletilmemelidir.

Aşı Öncesinde Hangi Durumlar Bildirilmelidir?

Daha önce bir grip aşısından sonra ciddi alerjik reaksiyon geçirdiyseniz veya aşının bir bileşenine karşı bilinen ciddi alerjiniz varsa bunu uygulama öncesinde mutlaka bildirin. Aynı ürünün yeniden uygulanıp uygulanamayacağı ve farklı bir seçeneğin uygunluğu hekim tarafından değerlendirilmelidir.

Yumurta alerjisi ile grip aşısına karşı gelişmiş ciddi alerjik reaksiyon aynı durum değildir. Güncel kılavuzlarda yumurta alerjisi tek başına bütün grip aşılarının yasaklanması için gerekçe sayılmaz. Bununla birlikte alerji öykünüz, Türkiye’de kullanılacak ürünün güncel bilgisi ve kişisel sağlık durumunuz birlikte değerlendirilmelidir.

Önceki bir grip aşısından sonraki altı hafta içinde Guillain-Barré sendromu, yani sinirleri etkileyen ve güçsüzlüğe yol açabilen bir hastalık geçirdiyseniz hekiminize söyleyin. Bu öyküde aşının yarar ve riskleri ayrıca ele alınır. Orta veya ağır seyreden akut bir hastalık varsa aşının ertelenmesi gerekebilir.

Bağışıklığı baskılayan ilaç kullanımı, kanser tedavisi veya organ nakli öyküsü de aşı türünü ve zamanlamasını etkileyebilir. Aşı olmak için düzenli ilaçlarınızı kendiliğinizden bırakmayın.

Aşı Sonrasında Korunma Nasıl Sürdürülür?

Aşılanmak, günlük korunma önlemlerini bırakmak anlamına gelmez. Ellerin düzenli temizlenmesi, öksürürken ağız ve burnun kapatılması, hasta hissedildiğinde evde kalınması ve yakın temasın azaltılması solunum yolu enfeksiyonlarından korunmayı destekler.

Risk grubundaysanız ve grip düşündüren ateş, öksürük veya belirgin halsizlik gelişirse aşılı olsanız da hekime erken başvurun. Nefes darlığı, göğüs ağrısı veya bilinç değişikliği varsa acil değerlendirme gerekir. Bu belirtiler aşılı olmaya güvenilerek bekletilmemelidir.

Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; kişisel aşılama planı için hekim değerlendirmesi gerekir.

Sık Sorulan Sorular