İnmemiş testis, bir veya iki testisin skrotum adı verilen torbada bulunmamasıdır. Tıbbi adı kriptorşidizmdir. Testisler anne karnındaki gelişim sırasında karın içinden torbaya doğru ilerler; bu süreç tamamlanmadığında kasıkta veya karın içinde kalabilir. Erken doğan bebeklerde daha sık görülür. Torbada testis hissedilmemesi her zaman aynı durumu göstermez; ayrım hekim muayenesiyle yapılır.

Nasıl Fark Edilir?

Çoğu çocukta ağrı olmaz. Doğum sonrası muayenede bir veya iki testisin torbada olmadığı saptanabilir; aile de torbanın bir tarafını daha boş fark edebilir. Önceki kontrollerde torbada bulunan testis, büyüme sırasında yukarıda kalmaya başlayabilir. Böyle bir değişiklik de değerlendirilmelidir. Testisi aşağı indirmeye çalışmak veya evde tekrarlayan elle kontroller yapmak uygun değildir.

Ne Zaman Değerlendirilmelidir?

İlk aylarda kendiliğinden iniş olabilir. Ancak testis, düzeltilmiş yaşla altı aylıkken hâlâ torbada değilse çocuk ürolojisi veya çocuk cerrahisi değerlendirmesi geciktirilmemelidir. Prematüre bebeklerde düzeltilmiş yaş, beklenen doğum tarihine göre hesaplanır. Başvuru için bir yaşın dolmasını beklemek doğru değildir.

Tedavi gerektiğinde ameliyatın genellikle 6–12 ay arasında yapılması ve en geç 18 aya kadar tamamlanması hedeflenir. Çocuğun durumu ve ek hastalıkları planı etkileyebilir. Yenidoğanda iki testisin de ele gelmemesi ise rutin kontrol zamanını beklemeyi gerektiren bir bulgu değildir; çocuk hekimi ve ilgili uzmanlar hormonal veya genetik nedenler açısından hızla değerlendirmelidir.

Retraktil Testis ile Farkı Nedir?

Retraktil testis, kas refleksi nedeniyle zaman zaman yukarı çekilen, muayenede torbaya indirilebilen ve bir süre orada kalabilen testistir. Halk arasında “utangaç testis” denebilir. Gerçek inmemiş testisten farklıdır ve çoğunlukla ameliyat gerektirmez. Bununla birlikte ileride yukarıda kalıcı hâle gelme olasılığı nedeniyle ergenliğe kadar yıllık muayene önerilir. İzlem sıklığını ve ameliyat gerekip gerekmediğini uzman belirler.

Tanıda Hangi İncelemeler Kullanılır?

Tanının temelini öykü ve fizik muayene oluşturur. Hekim testisin ele gelip gelmediğini, konumunu ve torbaya indirildiğinde orada kalıp kalmadığını değerlendirir. Her çocuk için ultrason gerekli değildir; ultrasonun testisi göstermemesi, testisin olmadığı anlamına gelmez. Ele gelmeyen testiste ileri inceleme ve cerrahi değerlendirme planı uzman tarafından oluşturulur.

Ameliyat ve Tedavi Seçenekleri

Kalıcı inmemiş testiste temel tedavi, testisin torbaya yerleştirilip sabitlenmesini sağlayan orşiopeksi ameliyatıdır. Genel anestezi altında uygulanır. Testisin yerine göre kasıktan, torbadan veya laparoskopik yöntemle yaklaşım seçilebilir; bazı karın içi testislerde aşamalı ameliyat gerekebilir. Her çocuk için aynı teknik uygun değildir.

Hormon tedavisi, testisi indirmek amacıyla rutin olarak kullanılan bir alternatif değildir. İki taraflı olgularda hormonal değerlendirme ve seçilmiş ek tedaviler uzman tarafından ayrıca ele alınabilir. Ameliyatın olası riskleri arasında kanama, enfeksiyon, testisin yeniden yukarı çıkması, sperm kanalının zarar görmesi ve testis dokusunda kayıp bulunur.

Erken Tedavi Neden Önemlidir?

Testisin torba dışında kalması, ileride üreme işlevi ve testis kanseri riski açısından önem taşır. Riskler testisin konumuna, tek veya iki taraflı olmasına ve tedavi zamanına göre değişir; herkes için tek bir risk katsayısı vermek doğru değildir. Erken tedavi testis dokusunu korumayı amaçlar. Ameliyat, kanser riskini tamamen ortadan kaldırmaz ve gelecekte çocuk sahibi olmayı garanti etmez. Ergenlikten sonraki takip ve testisteki değişiklikleri fark etme konusunda hekimden bilgi alınmalıdır.

Ameliyat Sonrası İzlem ve Acil Belirtiler

Birçok çocuk iyileşme durumu uygun olduğunda aynı gün eve dönebilir; yatış gereksinimi kişiye göre değişir. Banyo, hareket, okul ve kontrol zamanı için ameliyat ekibinin verdiği talimatlar izlenmelidir. Her çocuğa aynı pansuman veya iyileşme takvimi uygulanmaz. Ateş, artan kızarıklık veya şişlik, devam eden kanama ya da idrar yapamama durumunda sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Ani başlayan testis veya kasık ağrısı, ağrılı şişlik ve özellikle buna eşlik eden bulantı veya kusma acil değerlendirme gerektirir. Testisin kendi etrafında dönmesi gibi zamanla yarışılan durumlarda rutin randevu beklenmemelidir.